ZUS twórcy: ulga na start, mały ZUS plus i pełny ZUS
Dla wielu twórców to ZUS, a nie podatek, jest największym stałym kosztem firmy. Dobra wiadomość: na starcie płacisz znacznie mniej, a ulgi układają się w logiczną kolejność. Wyjaśniamy, ile realnie zapłacisz w pierwszym roku i w kolejnych, czego żadna ulga nie obejmuje i jak nie przepłacić.
Dwie części ZUS: społeczne i zdrowotna
Żeby zrozumieć ulgi, trzeba rozdzielić dwie rzeczy, które potocznie wrzuca się do jednego worka „ZUS":
- Składki społeczne (emerytalna, rentowa, wypadkowa, dobrowolnie chorobowa) - to ich dotyczą ulgi na starcie.
- Składka zdrowotna - płacisz ją zawsze, od pierwszego miesiąca, a jej wysokość zależy od formy opodatkowania. Żadna z ulg startowych jej nie obejmuje.
„Mam ulgę na start, więc nie płacę ZUS." Nieprawda - ulga na start zwalnia tylko ze składek społecznych. Składkę zdrowotną płacisz od pierwszego miesiąca. To ona bywa zaskoczeniem dla twórców, którzy liczyli na „zero ZUS" przez pół roku.
Ulga na start (6 miesięcy)
Przez pierwsze 6 pełnych miesięcy działalności możesz nie płacić składek społecznych. Skorzystasz z niej, jeśli zakładasz firmę po raz pierwszy albo po co najmniej 60 miesiącach przerwy i nie wykonujesz działalności na rzecz byłego pracodawcy (dla którego w tym lub poprzednim roku byłeś na etacie). W tym czasie płacisz wyłącznie składkę zdrowotną.
Ulga na start jest dobrowolna - możesz z niej zrezygnować, jeśli zależy Ci na ciągłości ubezpieczenia chorobowego (np. planujesz zasiłek).
Preferencyjny ZUS (24 miesiące)
Po uldze na start (albo od razu, jeśli z niej rezygnujesz) przez kolejne 24 miesiące płacisz preferencyjne składki społeczne liczone od obniżonej podstawy - 30% minimalnego wynagrodzenia. To wyraźnie mniej niż pełny ZUS, choć dochodzi już składka zdrowotna według Twojej formy opodatkowania.
Standardowa ścieżka twórcy: 6 miesięcy ulgi na start → 24 miesiące preferencyjnego ZUS → następnie Mały ZUS Plus (jeśli się kwalifikujesz) albo pełny ZUS. Łącznie na obniżonych składkach społecznych bywasz nawet ok. 2,5 roku.
Mały ZUS Plus
Gdy wyczerpiesz preferencyjny ZUS, możesz przejść na Mały ZUS Plus, w którym podstawa składek społecznych zależy od Twojego dochodu z poprzedniego roku. Warunek wejścia to przychód z działalności w poprzednim roku nieprzekraczający 120 000 zł oraz spełnienie wymogów co do okresu prowadzenia firmy. Z ulgi korzystasz maksymalnie przez 36 miesięcy w ciągu kolejnych 60 miesięcy.
Dla twórcy z nierównymi, ale niezbyt wysokimi dochodami Mały ZUS Plus potrafi realnie obniżyć składki po okresie preferencyjnym - ale wymaga pilnowania limitu i corocznego przeliczania podstawy.
Pełny ZUS
Po wykorzystaniu ulg wchodzi pełny ZUS - składki społeczne liczone od podstawy 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, plus składka zdrowotna. To docelowy, najwyższy poziom składek. Dla wielu twórców to moment, w którym warto zweryfikować formę opodatkowania i strukturę (np. czy dalej JDG, czy już inne rozwiązanie przy większej skali).
Twórca na etacie + działalność
Bardzo częsty scenariusz: masz etat, a kanał zaczyna zarabiać. Jeśli z etatu osiągasz co najmniej minimalne wynagrodzenie, to przy działalności składki społeczne z firmy są dobrowolne - obowiązkowa zostaje przede wszystkim składka zdrowotna z działalności. To tzw. zbieg tytułów do ubezpieczeń.
Dorabianie na działalności obok etatu bywa korzystne składkowo - ale najpierw sprawdź, czy Twój przychód nie mieści się jeszcze w działalności nierejestrowanej, gdzie ZUS z działalności w ogóle nie występuje. Firmę zakładaj, gdy przekraczasz limit albo potrzebujesz jej z innych powodów (VAT-UE, faktury, skala).
Nie wiesz, na jakim ZUS jesteś i ile powinieneś płacić?
Ustawimy właściwą ulgę, policzymy składkę zdrowotną przy Twojej formie opodatkowania i przypilnujemy terminów przejścia między etapami. Pierwsza rozmowa jest bezpłatna.
Umów bezpłatną konsultacjęNajczęstsze pytania o ZUS twórcy
Ile twórca płaci do ZUS na starcie?
Przez pierwsze 6 miesięcy przy uldze na start płacisz tylko składkę zdrowotną - składki społeczne są zawieszone. Potem przez 24 miesiące możesz korzystać z preferencyjnego ZUS liczonego od obniżonej podstawy. Składki zdrowotnej nie obejmuje żadna z tych ulg - płacisz ją od początku.
Czy ulga na start obejmuje składkę zdrowotną?
Nie. Ulga na start zwalnia wyłącznie ze składek społecznych przez 6 miesięcy. Składkę zdrowotną płacisz od pierwszego miesiąca działalności - jej wysokość zależy od formy opodatkowania (na ryczałcie zryczałtowana wg progu przychodu, na skali 9% dochodu, na liniowym 4,9% dochodu).
Co to jest Mały ZUS Plus i czy twórca może z niego skorzystać?
Mały ZUS Plus to ulga, w której składki społeczne liczysz od podstawy zależnej od dochodu z poprzedniego roku. Skorzystasz z niej, gdy przychód z działalności w poprzednim roku nie przekroczył 120 000 zł i spełniasz warunki dotyczące okresu prowadzenia firmy. Można z niej korzystać maksymalnie przez 36 miesięcy w ciągu kolejnych 60 miesięcy i zwykle wchodzi po wyczerpaniu preferencyjnego ZUS.
Twórca na etacie zakłada działalność - czy płaci ZUS podwójnie?
Jeśli z etatu masz co najmniej minimalne wynagrodzenie, przy działalności składki społeczne z firmy są dobrowolne - obowiązkowa zostaje głównie składka zdrowotna z działalności. To tzw. zbieg tytułów do ubezpieczeń. Dlatego dorabianie na działalności obok etatu bywa korzystne składkowo, ale szczegóły zależą od Twojej sytuacji.